Wat is het zonnemaximum?

Het is nog niet precies bekend wanneer het zonnemaximum zal plaatsvinden. Het wordt officieel aangekondigd zodra het optreedt. De Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) voorspelde aanvankelijk dat de piek van Zonnecyclus 25 in juli 2025 zou vallen. Ze hebben deze schatting echter herzien naar begin 2025.

2025, 2026 en 2027 worden uitstekende jaren om het Noorderlicht te waarnemen.

Het zonnemaximum is de periode in de zonnecyclus waarin het grootste aantal zonnevlekken verschijnt. Dit wordt veroorzaakt door de algemene activiteit van de zon. Elke zonnecyclus duurt ongeveer 11 jaar; dit is de 25e zonnecyclus die is waargenomen en geregistreerd. Meer zonnevlekken leiden tot meer zonnevlammen en een interessantere zonnewind, wat op aarde resulteert in frequentere en vaak sterkere Noorderlichtverschijnselen in de jaren rond het zonnemaximum.

Om het verschil tussen wat er op de zon gebeurt goed zichtbaar te maken, maakte ik een vergelijking van zonnevlammen en actieve gebieden van de heliosfeer tussen 10 december 2019 en 10 december 2023:

De zonnewind drijft de Aurora Polaris aan (de verzamelnaam voor noord- en zuiderlicht). Er kunnen verschillende gebeurtenissen plaatsvinden die de juiste omstandigheden creëren, waaronder zonnevlammen die leiden tot CME’s — een veelbesproken onderwerp op dit moment. Hoe dan ook, we worden bestookt door heliumpasma van de zon. Dit plasma komt met snelheden van honderden km per seconde en heeft variërende dichtheden, ladingen en polariteiten. De snelheid en samenstelling van de zonnewind veranderen en worden beïnvloed door wat ervoor en erachter gebeurt. Zo kan een CME de zonnewind ervoor comprimeren, of een coronal hole (coronale opening) de snelheid verhogen en de zonnewind versterken. De wetenschap achter het Noorderlicht is relatief jong, en het voorspellen van ruimteweer is complex. Kort gezegd hebben we een sterke interplanetaire magnetische veldcomponent (Bt) en een negatieve polariteit in de zonnewind nodig. Dat is niet strikt noodzakelijk — het is meer een leidraad dan een harde regel.

Tijdens het zonnemaximum verwachten we dat de juiste condities vaker voorkomen. We zien al een toename in het aantal substorms en in hun intensiteit. Terwijl de zonnewind naar de aarde reist, wisselt deze energie uit met onze magnetosfeer en kan worden geleid naar onze bovenste atmosfeer. Wanneer de deeltjes de gasdeeltjes raken, kunnen atomen energie vrijgeven in de vorm van licht. Dat veroorzaakt de kleurrijke lichten aan de hemel in poolgebieden. De meest voorkomende kleuren zijn aquamarijn en groen, maar recent, op weg naar het zonnemaximum, hebben we in de Lofoten enkele spectaculaire kleuren gezien.

Wij zijn gevestigd op het eiland Svinøya in Svolvær, Lofoten, Noorwegen, op 68˚ noorderbreedte. We kunnen de hele aurora-ovale zien, en wanneer we het Noorderlicht aan de horizon zien, zien we het op 10˚ afstand, wat 11.110 km is. Het was zichtbaar boven Oslo, Stockholm, de Shetlandeilanden en het noordelijke deel van het vasteland van de VS. Rekent u nog eens 10˚ erbij, dan zou het zichtbaar zijn geweest op de noordelijke horizon zo ver naar het zuiden als de Europese Alpen of Texas! Het antwoord op wanneer en waar je het Noorderlicht het beste ziet is dus eenvoudig: er is geen betere tijd dan nu; de beste plekken liggen binnen de aurora-ovale. Het vinden van heldere luchten is de grootste uitdaging; ik raad aan gebruik te maken van de lokale kennis van een gids.

Een Noorderlichtexcursie is beter te omschrijven als een wolkenontwijktocht. Uw gids moet de lokale weersystemen goed kennen om de helderste luchten te vinden, zodat u maximaal kunt genieten van het Noorderlicht zonder zelf het zware werk te doen.

Omdat het Noorderlicht wordt aangedreven door de zonnewind en de zichtbaarheid en intensiteit door veel variabelen worden bepaald, zal het niet altijd sterk, levendig of dynamisch zijn. Mijn beste advies voor wie het Noorderlicht wil zien en fotograferen, is om ongeveer een week uit te trekken om de kans op iets bijzonders te vergroten. Wees voorbereid op alles en verwacht het onverwachte. Het Space Weather Prediction Center (NOAA) en andere instanties doen uitstekend werk met het voorspellen van ruimteweer en het observeren van zonnegebeurtenissen, maar soms glippen zaken toch door en krijgen we verrassingen. Zorg dat uw camera, batterijen en geheugenkaarten klaar zijn, want het Noorderlicht wacht niet. Als u iets aan de hemel ziet gebeuren, ga dan meteen naar buiten zodat u het niet mist.

Het aurora kan aquamarijn, groen, blauw, paars, lila, roze, rood of wit zijn. Soms zijn de kleuren vrij zwak, vooral vroeg op de avond wanneer de aurora-ovale boven komt, dus maak testfoto’s met uw camera of smartphone als u iets denkt te zien. Uw camera kan subtiele verschillen veel makkelijker vastleggen dan uw oog, dat niet geoptimaliseerd is om kleuren in het donker goed waar te nemen. Zodra de show echt begint, zullen de kleuren duidelijk zichtbaar zijn.

Als u eropuit gaat om het Noorderlicht te zien, moet u rekening houden met koude omstandigheden. Wolken werken als een deken en houden warmte vast, dus als de lucht helder is kan het erg koud worden, vooral bij een noordelijke wind. Koudte kan uw ervaring en uw vermogen om goede foto's te maken verminderen, dus kleed u warm aan en let extra op lichaamsdelen waar warmte snel ontsnapt, zoals handen, voeten, gezicht en nek. Het zien van het Noorderlicht staat hoog op veel ieders verlanglijst; wij helpen u graag dit droommoment waar te maken, dus stel gerust vragen. Veel succes!